Je vader is drie maanden geleden overleden. De notaris heeft de erfenis afgewikkeld, je hebt een bedrag op je rekening zien binnenkomen dat je nog nooit eerder had, en nu weet je eigenlijk niet goed wat je met dit alles aanmoet. Er is ook nog iets met erfbelasting, maar de brief van de Belastingdienst snap je half. Je broer zegt dat een financieel adviseur voor erfenissen veel te duur is. Je zus denkt dat je er juist niet zonder kunt. Wie heeft er gelijk?
Het antwoord is makkelijker te vinden dan je denkt, als je weet waar je op moet letten.
Symptoom 1: je erft meer dan je verwachtte en weet niet wat je daarmee moet
Veel erfenissen zijn groter en ingewikkelder dan erfgenamen vooraf denken. Ouders praatten er niet over, of bezittingen zijn verspreid: een koopwoning met een lopende hypotheek een aandelenportefeuille bij een bank die niemand kende, een tweede auto op naam, misschien een belang in een bedrijf. Tegelijk zit je midden in de rouw en moet je beslissingen nemen die je vermogenspositie voor jaren bepalen.
Hoe complexer de boedel, hoe groter de kans dat je iets over het hoofd ziet. Zijn er meerdere erfgenamen? Dan moet je ook nog tot overeenstemming komen over de verdeling, wat in families makkelijker gezegd is dan gedaan. Juist in die combinatie van emotie, onbekendheid en tijdsdruk gaan de meeste fouten.
Symptoom 2: de Belastingdienst stuurt een aanslag die je niet begrijpt
Erfbelasting heeft een aangifte-deadline van acht maanden na het overlijden. Doe je geen aangifte, of doe je het fout, dan volgt een aanslag op basis van een schatting van de Belastingdienst. En die schatting valt zelden in jouw voordeel uit.
Wat veel mensen niet weten: de vrijstellingen lopen sterk uiteen. Als kind erf je een vrijstelling van ruim 25.000 euro (het exacte bedrag wordt jaarlijks aangepast). Voor een partner ligt de vrijstelling een stuk hoger. Bij goede doelen is er zelfs een volledige vrijstelling. Bovendien kun je de waarde van een erfrechtelijke woning onder voorwaarden lager laten taxeren, of gebruikmaken van de bedrijfsopvolgingsregeling als je een familiebedrijf erft.
Mis je die mogelijkheden, dan betaal je meer belasting dan nodig. Dat is geld dat je gewoon laat liggen.
Symptoom 3: je krijgt advies van de bank of notaris, maar voelt dat hun belang niet hetzelfde is als het jouwe
Dit is een punt dat weinig mensen hardop benoemen, maar het is belangrijk. De notaris regelt de juridische overdracht van de erfenis. Prima en nodig, maar dat is iets anders dan financieel advies. Een notaris heeft geen belang bij wat jij daarna met het geld doet.
De bank wel. Als de bank van de overledene ook jouw bank wordt, of jou adviseert om het geerfde vermogen bij hen te beleggen, dan verdienen ze daar aan. Dat hoeft niet slecht te zijn, maar hun belang en jouw belang zijn niet per definitie hetzelfde.
Een onafhankelijke financieel adviseur werkt anders. Die is niet gebonden aan producten van een bepaalde instelling en heeft geen provisie-belang bij jouw keuzes. Ze worden betaald door jou, voor jouw belang. Dat verschil klinkt simpel, maar heeft in de praktijk grote gevolgen voor het advies dat je krijgt.
De scheidslijn: wanneer kun je het zelf af?
Niet elke erfenis vraagt om een adviseur. Als je een overzichtelijke erfenis krijgt, een bankrekening en een inboedel, er maar één of twee erfgenamen zijn, geen eigen vermogen hebt dat samenloopt met de erfenis, en de erfbelasting duidelijk is, dan kom je met een notaris en de online hulpmiddelen van de Belastingdienst prima uit.
Een vuistregel: bij een nalatenschap van meer dan 75.000 euro, meer dan twee erfgenamen, vastgoed, een aandelenportefeuille of een lopend bedrijf is onafhankelijk advies bijna altijd de moeite waard. Datzelfde geldt als de erfenis invloed heeft op je toeslagen of je eigen hypotheekmogelijkheden.
Wat een financieel adviseur bij een erfenis écht doet
Een goede adviseur doet meer dan de erfbelastingaangifte controleren. Ze kijken naar de hele situatie na de overdracht. Concreet betekent dat:
- Belastingoptimalisatie vóór de aangifte, zodat je alle vrijstellingen benut en de aangifte klopt.
- Vermogensregie: wat doe je met het geerfde geld in relatie tot wat je al hebt? Een spaarbuffer, beleggingen, of aflossen op de hypotheek?
- Toetsing aan toeslagen: een hoger vermogen kan je zorgtoeslag of huurtoeslag beïnvloeden. Een adviseur rekent dit voor je uit.
- Conflictbemiddeling bij meerdere erfgenamen, door neutrale scenarios op papier te zetten.
Dat zijn dingen die een notaris niet doet en een bank alleen doet vanuit eigen belang.
Wat het kost: uurtarief, percentage of pakketprijs
Financieel adviseurs hanteren verschillende tariefmodellen. Welk model past hangt af van de omvang en complexiteit van de erfenis.
| Tariefmodel | Typisch bedrag | Wanneer geschikt |
|---|---|---|
| Uurtarief | 100 tot 200 euro per uur | Kleinere erfenis, specifieke vragen |
| Vaste pakketprijs | 500 tot 2.500 euro | Overzichtelijke nalatenschap, erfbelastingadvies |
| Percentage van het vermogen | 0,5 tot 1,5 procent per jaar | Doorlopend vermogensbeheer bij grotere erfenis |
Let op het percentage-model: dat loopt snel op bij grote bedragen en heeft zin als je ook daadwerkelijk vermogensbeheer afneemt. Voor eenmalig erfenisadvies is een pakketprijs of uurtarief bijna altijd goedkoper en transparanter.
De verborgen kosten van géén adviseur
Dit wordt te weinig gezegd: niets doen of het zelf proberen heeft ook een prijs. Stel dat je een aandelenportefeuille van 80.000 euro erft en die zonder advies verkoopt, omdat je niet weet wat je ermee aan moet. Als je daarna ontdekt dat je de belastingaangifte fout hebt gedaan en een boete krijgt, en je de vrijstelling van je partner hebt gemist, dan heb je samen misschien 6.000 tot 12.000 euro te veel betaald. Voor dat bedrag had je een adviseur jarenlang kunnen inhuren.
Conflicten tussen erfgenamen zijn nog duurder. Als een familieruzie uitmondt in een rechtszaak, dan praat je al snel over advocaatkosten van 5.000 euro en meer, zonder garantie van een goede uitkomst. Een adviseur die vroeg aan tafel zit, voorkomt dat soort escalaties vaak al met een paar gesprekken.
Hoe je een onafhankelijke adviseur herkent
Stel bij het eerste gesprek deze drie vragen:
1. Bent u fee-only, of verdient u ook provisie op producten die u adviseert? Een onafhankelijke adviseur verdient uitsluitend aan jou, niet aan derden.
2. Heeft u ervaring met erfenisadvies en kunt u referenties of een concreet voorbeeld noemen? Erfenissen zijn een eigen specialisme, niet elke financieel planner heeft er dagelijkse ervaring mee.
3. Wat is uw tarief voor het eerste adviestraject, en wat is daarin inbegrepen? Duidelijkheid over kosten vooraf is een teken van professionaliteit.
Kijk ook of de adviseur is aangesloten bij een beroepsvereniging zoals de FFP (Federatie Financieel Planners) of het Keurmerk Financieel Dienstverlener heeft. Dat geeft geen garantie, maar het is een minimale kwaliteitsdrempel.
Beslishulp: loont het in jouw situatie?
Beantwoord deze vijf vragen met ja of nee:
- Is de nalatenschap meer dan 75.000 euro waard?
- Zijn er drie of meer erfgenamen?
- Bevat de erfenis vastgoed, aandelen of een bedrijfsbelang?
- Heeft de erfenis invloed op je eigen belastingaangifte of toeslagen?
- Zijn er spanningen tussen erfgenamen over de verdeling?
Twee of meer keer ja? Dan is professioneel advies van een financieel adviseur bij een erfenis waarschijnlijk de moeite waard, en in de meeste gevallen verdient het zichzelf terug. Nul of één keer ja? Ga dan naar de notaris, gebruik de tools op de website van de Belastingdienst en houd het eenvoudig.
Bij een complexe of grote erfenis weegt de kostprijs van een financieel adviseur vrijwel altijd op tegen wat je mis kunt lopen door foute keuzes, onbegrepen belastingregels of een vermogen dat jarenlang niets doet op een spaarrekening. Bij een eenvoudige erfenis zonder veel losse eindjes kun je prima zelf de regie houden. De situatie bepaalt de keuze, niet het gevoel van verplichting in de ene of andere richting.
