Een Duits designbureau vraagt je een reeks illustraties te maken en wil zo snel mogelijk een factuur. Je opent je template en aarzelt: zet je hier gewoon 21% btw op, zoals je altijd doet bij Nederlandse klanten? Dat doe je niet, en als je het toch doet, kan dat je geld kosten of voor gedoe zorgen bij de Belastingdienst. Welke btw-regels gelden hangt af van een paar concrete vragen: is je klant een ondernemer of particulier, en in welk land zit die klant? Dit stappenplan geeft je de antwoorden en zorgt dat je factuur meteen foutloos de deur uitgaat.
Waarom je Nederlandse standaardfactuur hier niet volstaat
Op een binnenlandse factuur reken je btw, draag je dat af aan de Belastingdienst en klaar. Bij een buitenlandse klant verschuift de verantwoordelijkheid voor de btw in veel gevallen naar de klant zelf, of vervalt de btw-plicht helemaal. Als je dan toch btw in rekening brengt, betaalt je klant dubbel: bij jou én in eigen land. Dat wil niemand. Bovendien is een factuur met een onjuiste btw-vermelding juridisch niet geldig. Goed dus om dit één keer grondig te begrijpen.
Stap 1: Bepaal het type klant
De eerste vraag is de belangrijkste: is je klant een bedrijf (B2B) of een particulier (B2C)? Op dit onderscheid rust alles. Een zakelijke klant heeft een btw-nummer en draagt zelf btw af in zijn land. Een particulier heeft dat niet, en dan ligt de verantwoordelijkheid voor de btw-afdracht bij jou als dienstverlener.
Vraag altijd expliciet om het btw-nummer van je klant als je denkt dat het een bedrijf is. Neem geen genoegen met een algemene bedrijfsnaam; je hebt het nummer nodig voor de verificatie in de volgende stap.
Stap 2: Controleer of je klant écht btw-plichtig is
Een btw-nummer opgeven is één ding, maar het moet ook geldig zijn. Controleer het via het VIES-systeem van de Europese Commissie (ec.europa.eu/taxation_customs/vies). Vul het nummer in en kijk of de status ‘geldig’ geeft.
Wat als de verificatie mislukt? Dat kan technische oorzaken hebben, want VIES is niet altijd stabiel. Probeer het op een ander moment opnieuw en documenteer je pogingen. Lukt het structureel niet, neem dan contact op met je klant en vraag een schriftelijke bevestiging van hun btw-registratie. Bewaar die bevestiging bij je administratie. Als achteraf blijkt dat het nummer ongeldig was en jij toch de verleggingsregeling hebt toegepast zonder verificatie, kun jij aansprakelijk worden gesteld voor de niet-afgedragen btw.
Stap 3: Dienst of product?
Dit onderscheid bepaalt welke btw-regels van toepassing zijn. Voor de meeste zzp’ers gaat het om diensten: consultancy, grafisch ontwerp, tekstschrijven, softwareontwikkeling, coaching. Bij diensten aan zakelijke klanten geldt als hoofdregel dat de btw wordt geheven in het land van de afnemer. Dat is gunstig voor jou: jij brengt geen Nederlandse btw in rekening.
Verkoop je fysieke producten aan een buitenlandse klant? Dan gelden andere regels rondom invoerrechten en btw per land. Dat valt buiten dit stappenplan, maar weet dat je dan snel een specialist nodig hebt.
Stap 4: Europese zakelijke klant (B2B binnen de EU)
Dit is de situatie die de meeste zzp’ers tegenkomen bij hun eerste buitenlandse opdracht. Je Duits designbureau is gevestigd in de EU, heeft een geldig btw-nummer en koopt jouw dienst in. Dan pas je de verleggingsregeling toe.
Wat betekent dat? De btw wordt ‘verlegd’ naar je klant. Jij brengt geen btw in rekening; je klant geeft de btw aan in zijn eigen land en trekt die zelf ook af. Op je factuur staat dus geen btw-bedrag, maar wel de volgende vermelding: ‘btw verlegd’ en als wettelijke grondslag ‘artikel 44 btw-richtlijn 2006/112/EG’. Zet ook het btw-nummer van je klant op de factuur en je eigen Nederlandse btw-nummer.
Vul nooit zelf een btw-bedrag in als voorzichtigheid. Je klant heeft hier niets aan en jij draagt onnodig af of je creëert een fout op de factuur.
Stap 5: Klant buiten de EU
Factuur je aan een bedrijf in het Verenigd Koninkrijk, de VS, Canada of een ander land buiten de EU? Dan is de dienst in de meeste gevallen vrijgesteld van Nederlandse btw. De dienst wordt geacht te zijn afgenomen in het land van de klant, en Nederland heeft daar geen heffingsrecht over.
Op je factuur zet je geen btw-bedrag en geen verleggingsvermelding. In plaats daarvan schrijf je iets als: ‘Geen Nederlandse btw verschuldigd, dienst wordt afgenomen buiten de EU.’ Houd er rekening mee dat je klant in zijn eigen land mogelijk belasting verschuldigd is, maar dat is zijn verantwoordelijkheid, niet die van jou.
Stap 6: Europese particuliere klant (B2C binnen de EU)
Verkoop je een dienst aan een particulier in een ander EU-land, bijvoorbeeld een Belgische ondernemer zonder btw-nummer die jouw online cursus koopt? Dan is de hoofdregel dat je Nederlandse btw in rekening brengt. Zolang je omzet aan EU-particulieren onder een bepaalde drempel blijft, is dit ook de eenvoudigste aanpak.
Overschrijd je de drempel (momenteel €10.000 per jaar aan diensten aan EU-particulieren buiten Nederland), dan moet je btw afdragen in het land van je klant. Daarvoor kun je gebruikmaken van het OSS-loket (One Stop Shop) van de Belastingdienst: één registratie, waarmee je btw-aangifte doet voor alle EU-landen tegelijk. Voor de meeste kleine zzp’ers die sporadisch diensten leveren aan buitenlandse particulieren, is dit pas relevant als de volumes echt groeien.
Stap 7: De factuur opmaken
Een geldige factuur voor een buitenlandse zakelijke klant bevat minimaal het volgende:
- Jouw naam, adres en Nederlandse btw-nummer (NL + 9 cijfers + B + 2 cijfers)
- Naam, adres en btw-nummer van je klant
- Factuurnummer (volgnummer in je administratie)
- Factuurdatum
- Omschrijving van de dienst
- Bedrag in de afgesproken valuta (exclusief btw)
- Vermelding ‘btw verlegd’ en de wettelijke grondslag bij EU-zakelijke klanten
- Bij klanten buiten de EU: de reden waarom geen btw in rekening wordt gebracht
Stuur je een factuur in euro’s? Geen extra stap nodig. Stuur je in dollars of ponden? Noteer dan de wisselkoers op de factuurdatum en bewaar die documentatie. Je hebt die nodig voor je boekhouding en voor een eventuele belastingcontrole.
Stap 8: Administratieve verplichtingen na het versturen
Heb je gefactureerd aan een zakelijke klant in een ander EU-land? Dan ben je verplicht een ICP-opgave (Opgave intracommunautaire prestaties) in te dienen bij de Belastingdienst. Dat doe je via het ondernemersportaal Mijn Belastingdienst Zakelijk.
De ICP-opgave geef je per kwartaal in, uiterlijk één maand na het kwartaal. Daarin vermeld je het btw-nummer van elke EU-klant en het totaalbedrag dat je die klant hebt gefactureerd. Dit is hoe de Belastingdienst controleert of de verleggingsregeling correct wordt toegepast aan beide kanten.
Facturen bewaar je zeven jaar, ook als ze in een vreemde valuta zijn opgesteld. Leg de wisselkoers vast op de dag van de factuur, niet op de dag van betaling.
Veelgemaakte fout: btw toch doorberekenen uit voorzichtigheid
Het gebeurt vaker dan je denkt: een zzp’er is onzeker en zet gewoon 21% op de factuur ‘voor de zekerheid’. Het probleem is dat je klant die btw niet kan terugvragen in Nederland als hij niet btw-plichtig is in Nederland. Hij betaalt dus extra, en terecht neemt hij dat je kwalijk. Bovendien draag jij de btw af aan de Belastingdienst terwijl er geen grondslag voor was.
Is het al misgegaan? Stuur een creditnota voor de onjuiste factuur en maak een nieuwe correcte factuur op. Vraag de eerder afgedragen btw terug via je btw-aangifte. Je klant betaalt het verschil terug of je verrekent het. Het is herstelbaar, maar het kost je tijd en vertrouwen. Doe het dus meteen goed.
Checklist voordat je op ‘verzenden’ klikt
- Is het een zakelijke of particuliere klant?
- Heb je het btw-nummer van de klant geverifieerd via VIES?
- Staat het btw-nummer van de klant op de factuur?
- Staat jouw eigen Nederlandse btw-nummer op de factuur?
- Heb je een volgnummer en factuurdatum vermeld?
- Is er geen btw-bedrag ingevuld bij een EU-zakelijke klant of een klant buiten de EU?
- Staat de vermelding ‘btw verlegd’ en de wettelijke grondslag op de factuur (bij EU-B2B)?
- Is de valuta en, indien van toepassing, de wisselkoers genoteerd?
- Weet je of je een ICP-opgave moet indienen dit kwartaal?
- Is de factuur opgeslagen voor de bewaarplicht van zeven jaar?
Weet wie je klant is, controleer het btw-nummer via het VIES-systeem, pas de juiste regeling toe en zet de bijbehorende vermelding op je factuur. Zijn er twijfels over de btw-status van je klant of de classificatie van je dienst, dan is een belastingadviseur met ervaring in internationale zzp-facturatie de kortste weg naar zekerheid. Met de juiste aanpak is een buitenlandse factuur niet ingewikkelder dan een binnenlandse.